मुंबईसह महाराष्ट्रात मान्सून सक्रिय असतानाच प्रशांत महासागरातील दोन चक्रीवादळांमुळे हवामानाच्या पुढील हालचालींकडे लक्ष लागले आहे. ‘डॉल्फिन’ आणि ‘चान-होम’ या हवामान प्रणालींमुळे वातावरणातील वाऱ्यांच्या प्रवाहात बदल होण्याची शक्यता असून, त्याचा भारतीय मान्सूनवर अप्रत्यक्ष परिणाम होऊ शकतो का, याचा हवामान तज्ज्ञांकडून अभ्यास केला जात आहे.
प्रशांत महासागरातील शक्तिशाली चक्रीवादळे त्यांच्या आसपासच्या वातावरणात मोठ्या प्रमाणावर वाऱ्यांची हालचाल निर्माण करतात. अशा प्रणालींमुळे वातावरणातील दाब आणि ओलाव्याच्या वाहतुकीत बदल होऊ शकतो. त्यामुळे भारतापासून हजारो किलोमीटर दूर असलेल्या या वादळांचा मान्सूनच्या व्यापक वातावरणीय प्रणालीवर अप्रत्यक्ष प्रभाव पडण्याची शक्यता असते.
मुंबईच्या पावसासाठी अरबी समुद्रातील बाष्पयुक्त वारे आणि पश्चिम किनारपट्टीवरील वातावरणीय स्थिती महत्त्वाची असते. त्याचबरोबर बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाची क्षेत्रेही देशातील मान्सूनच्या हालचालींवर परिणाम करतात. त्यामुळे प्रशांत महासागरातील मोठ्या हवामान प्रणालींच्या हालचालींचाही व्यापक हवामानाच्या संदर्भात विचार केला जातो.
या चक्रीवादळांमुळे भारताकडे येणाऱ्या बाष्पयुक्त वाऱ्यांच्या प्रवाहात काही बदल झाला, तर महाराष्ट्रातील पावसाच्या वितरणावर अप्रत्यक्ष परिणाम होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात आहे. मात्र, मुंबईत पाऊस नक्कीच कमी होईल किंवा मान्सूनला ब्रेक लागेल, असा निष्कर्ष सध्या काढता येणार नाही.
मुंबई आणि कोकण किनारपट्टीवर पावसाची स्थिती अनेक स्थानिक घटकांवर अवलंबून असते. अरबी समुद्रातील वाऱ्यांची दिशा, समुद्राचे तापमान, पश्चिम किनारपट्टीवरील ढगांची निर्मिती आणि स्थानिक वातावरणीय परिस्थिती यामुळे मुंबईतील पावसाची तीव्रता बदलू शकते.
दरम्यान, प्रशांत महासागरातील ‘डॉल्फिन’ आणि ‘चान-होम’ या प्रणालींच्या पुढील वाटचालीवर हवामान तज्ज्ञांचे लक्ष आहे. त्यांच्या तीव्रतेत, दिशेत किंवा कालावधीत बदल झाल्यास वातावरणातील परिणामाचे स्वरूपही बदलू शकते.
मुंबईसाठी विशेषतः पुढील काही दिवस महत्त्वाचे ठरणार आहेत. शहर आणि उपनगरांमध्ये पावसाची तीव्रता वाढते का, काही दिवस पावसाचा जोर कमी होतो का किंवा कोकण किनारपट्टीवर पुन्हा मुसळधार पावसाची स्थिती निर्माण होते का, याकडे नागरिकांचे लक्ष राहणार आहे.
मान्सूनच्या व्यापक स्थितीचा अंदाज घेण्यासाठी बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाची क्षेत्रे, अरबी समुद्रातील वाऱ्यांची स्थिती आणि देशभरातील पावसाचे वितरण हे घटकही महत्त्वाचे ठरणार आहेत. त्यामुळे केवळ प्रशांत महासागरातील चक्रीवादळांच्या आधारावर मुंबईतील पावसाचा अंदाज बांधणे योग्य ठरणार नाही.
मुंबईकरांनी हवामान विभागाकडून जारी करण्यात येणाऱ्या अधिकृत अंदाजांकडे लक्ष देणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः मुसळधार पावसाचा इशारा मिळाल्यास सखल भाग, समुद्रकिनारा आणि पाणी साचणाऱ्या परिसरात नागरिकांनी आवश्यक ती खबरदारी घ्यावी.
प्रशांत महासागरातील दोन चक्रीवादळांमुळे भारतीय मान्सूनच्या व्यापक वातावरणीय प्रणालीवर काही अप्रत्यक्ष परिणाम होतो का, हे पुढील काही दिवसांत स्पष्ट होणार आहे. त्यामुळे मुंबईसह महाराष्ट्रातील पावसाची पुढील दिशा काय राहते, याकडे हवामान विभागासोबतच मुंबईकरांचेही लक्ष लागले आहे.
