रस्त्यांवरील वाढती वाहतूक कोंडी आणि प्रवासासाठी लागणारा वेळ यावर भविष्यात आकाशातून तोडगा निघण्याची शक्यता आहे. भारतात इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सी अर्थात eVTOL सेवा सुरू करण्याच्या दिशेने हालचाली वेग घेत आहेत. केंद्रीय नागरी विमान वाहतूक मंत्री राममोहन नायडू यांनी २०२८ पर्यंत भारतात अशा विमानांची सेवा सुरू करण्याचे उद्दिष्ट असल्याचे सांगितले आहे.

बेंगळुरूमध्ये सरला एव्हिएशनच्या नव्या मुख्यालयाच्या उद्घाटनावेळी या योजनेबाबत माहिती देण्यात आली. २०२७ मध्ये संबंधित तंत्रज्ञानाच्या चाचण्या अधिक वेगाने पुढे नेण्याचे नियोजन असून, चाचण्या, सुरक्षा प्रक्रिया आणि आवश्यक नियामक मंजुरी पूर्ण झाल्यानंतर २०२८ मध्ये प्रत्यक्ष व्यावसायिक सेवा सुरू करण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

भारतासाठी ही योजना विशेष महत्त्वाची ठरण्याचे कारण म्हणजे देशातील मोठ्या शहरांमध्ये वाढलेली वाहतूक कोंडी. बेंगळुरू, मुंबई आणि दिल्लीसारख्या महानगरांमध्ये काही किलोमीटरचा प्रवास करण्यासाठीही अनेकदा मोठा वेळ लागतो. अशा परिस्थितीत रस्त्यावरील वाहतुकीला पर्याय म्हणून हवाई मार्गाचा वापर करण्याची संकल्पना पुढे येत आहे.

या एअर टॅक्सी पारंपरिक हेलिकॉप्टरपेक्षा वेगळ्या पद्धतीने काम करतील. eVTOL विमानांना उड्डाणासाठी पारंपरिक धावपट्टीची आवश्यकता नसते. ती उभी टेकऑफ आणि लँडिंग करू शकतात आणि त्यानंतर पुढे विमानाप्रमाणे प्रवास करू शकतात. सरला एव्हिएशनच्या प्रस्तावित विमानात सहा प्रवासी आणि एक पायलट बसू शकतील, अशी रचना सांगण्यात आली आहे. विमानासाठी सात इलेक्ट्रिक मोटर्स वापरण्याची योजना आहे.

या तंत्रज्ञानाचा उपयोग केवळ प्रवासी वाहतुकीपुरता मर्यादित राहणार नाही. विमानतळ ते शहर असा जलद प्रवास, वैद्यकीय आपत्कालीन सेवा, एअर अॅम्ब्युलन्स आणि मालवाहतूक अशा क्षेत्रांमध्येही eVTOLचा वापर करण्याची शक्यता आहे. नागरी विमान वाहतूक मंत्र्यांनी विमानतळ ते शहर प्रवासाचा वेळ मोठ्या प्रमाणात कमी करण्याची क्षमता या तंत्रज्ञानात असल्याचे सांगितले आहे.

मात्र, एअर टॅक्सी सुरू करण्यापूर्वी सुरक्षेला सर्वाधिक प्राधान्य दिले जाणार आहे. विमानाची रचना, उड्डाण क्षमता, बॅटरी, मोटर्स, आपत्कालीन परिस्थितीतील कार्यप्रणाली आणि हवाई वाहतूक व्यवस्थेशी समन्वय यांची सखोल तपासणी आवश्यक असेल. सरला एव्हिएशनला DGCA कडून Design Organisation Approval मिळणे हा या दिशेने महत्त्वाचा नियामक टप्पा ठरला आहे.

या सेवेसमोर आणखी एक मोठे आव्हान म्हणजे तिकीटाचा खर्च. एअर टॅक्सी ही केवळ श्रीमंतांसाठीची सेवा न राहता सामान्य प्रवाशांनाही परवडणारी असावी, यावर सरकारकडून भर दिला जात आहे. विमानांचे उत्पादन भारतात केल्यास खर्च कमी करण्यास मदत होऊ शकते, अशी अपेक्षा व्यक्त करण्यात आली आहे.

बेंगळुरू विमानतळ आणि सरला एव्हिएशनमध्ये विमानतळ ते शहरासाठी शेवटच्या टप्प्यातील कनेक्टिव्हिटीसाठी करार झाल्याची माहितीही समोर आली आहे. त्यामुळे भविष्यात विमानतळावर उतरल्यानंतर शहरातील महत्त्वाच्या ठिकाणी जाण्यासाठी एअर टॅक्सी हा एक पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो.

भारतामध्ये या क्षेत्रात काम करणाऱ्या कंपन्यांची संख्या वाढत असून, देशातच eVTOL तंत्रज्ञान विकसित आणि उत्पादित करण्यावर भर दिला जात आहे. यामुळे भविष्यात केवळ देशांतर्गत वाहतूकच नव्हे, तर भारतीय बनावटीच्या इलेक्ट्रिक एअर टॅक्सींच्या निर्यातीचीही शक्यता निर्माण होऊ शकते.

रस्त्यावरील ट्रॅफिकमधून सुटका करून आकाशमार्गाने काही मिनिटांत शहरातील एका भागातून दुसऱ्या भागात पोहोचण्याचे स्वप्न आता प्रत्यक्षात येण्याच्या दिशेने आहे. २०२७ मधील चाचण्या आणि त्यानंतरच्या मंजुरी यशस्वी ठरल्यास २०२८ हे वर्ष भारताच्या शहरी हवाई वाहतुकीसाठी ऐतिहासिक ठरू शकते.