आदिशक्तीच्या उपासनेचा आणि भक्तीचा उत्सव असलेल्या शारदीय नवरात्रोत्सवाला उद्या, रविवार ११ ऑक्टोबरपासून सुरुवात होत आहे. नऊ दिवस चालणाऱ्या या उत्सवासाठी राज्यभरातील मंदिरांमध्ये तयारी अंतिम टप्प्यात आली आहे. घराघरांत घटस्थापनेची तयारी, पूजेचे साहित्य खरेदी आणि देवीच्या दर्शनाचे नियोजन सुरू झाले आहे. महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध शक्तिपीठांसह विविध देवी मंदिरांमध्येही नवरात्रोत्सवाचा उत्साह पाहायला मिळणार आहे.

नवरात्रीच्या पहिल्या दिवशी घटस्थापना करून देवीच्या पूजेला सुरुवात केली जाते. पारंपरिक पद्धतीनुसार कलश स्थापना, मातीमध्ये धान्य पेरणे, दीपप्रज्वलन आणि देवीची आरती केली जाते. पहिल्या दिवशी देवी शैलपुत्रीची पूजा करण्याची धार्मिक परंपरा आहे. घटस्थापनेचा मुहूर्त स्थानिक पंचांगानुसार तपासून पूजा करावी. पुणे, मुंबई आणि इतर शहरांमध्ये मुहूर्ताच्या वेळेत फरक असू शकतो.

नवरात्रीमध्ये प्रत्येक दिवसासाठी विशिष्ट रंगाचे कपडे परिधान करण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी पाळली जाते. २०२६ मधील दिवसानुसार रंगांची यादी पुढीलप्रमाणे आहे.

११ ऑक्टोबर – नारंगी

१२ ऑक्टोबर – पांढरा

१३ ऑक्टोबर – लाल

१४ ऑक्टोबर – रॉयल ब्लू

१५ ऑक्टोबर – पिवळा

१६ ऑक्टोबर – हिरवा

१७ ऑक्टोबर – राखाडी

१८ ऑक्टोबर – जांभळा

१९ ऑक्टोबर – मोरपंखी हिरवा

हे रंग परिधान करण्याची प्रथा धार्मिक श्रद्धा आणि उत्सवातील सांस्कृतिक परंपरेशी जोडलेली आहे.

नवरात्रोत्सवाच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध देवी मंदिरांमध्ये दर्शनासाठी भाविक मोठ्या संख्येने येतात. कोल्हापूर येथील श्री महालक्ष्मी अंबाबाई मंदिर, तुळजापूर येथील श्री तुळजाभवानी मंदिर, माहूर येथील श्री रेणुकादेवी मंदिर आणि वणी येथील सप्तशृंगी देवी मंदिर ही भाविकांची प्रमुख श्रद्धास्थाने आहेत. या मंदिरांमध्ये नवरात्रोत्सवाच्या निमित्ताने विशेष पूजा, आरती आणि धार्मिक कार्यक्रमांचे आयोजन केले जाते.

मंदिरांमध्ये दर्शनासाठी जाणाऱ्या भाविकांनी गर्दीचा विचार करून प्रवासाचे नियोजन करावे. मंदिर प्रशासनाने जाहीर केलेल्या दर्शनाच्या वेळा, रांगेची व्यवस्था आणि सुरक्षा नियमांची माहिती आधी घेणे उपयुक्त ठरेल.

नऊ दिवसांच्या देवी उपासनेनंतर मंगळवार, २० ऑक्टोबर रोजी विजयादशमी अर्थात दसरा साजरा केला जाणार आहे. नवरात्रोत्सव हा शक्ती, भक्ती आणि चांगल्या विचारांचे प्रतीक मानला जातो. घराघरांत पूजा, मंदिरांमध्ये धार्मिक कार्यक्रम आणि विविध ठिकाणी सांस्कृतिक उपक्रमांच्या माध्यमातून हा उत्सव साजरा केला जाणार आहे.