गणेशोत्सवाची तयारी वेगाने सुरू असताना पेणमधील गणेशमूर्ती निर्मिती उद्योगातही मोठी लगबग पाहायला मिळत आहे. आकर्षक कलाकुसर आणि पारंपरिक शैलीमुळे प्रसिद्ध असलेल्या पेणच्या गणेशमूर्तींना यंदा परदेशातूनही मोठ्या प्रमाणावर मागणी मिळाली आहे.
यंदाच्या हंगामात सुमारे १५ लाख गणेशमूर्ती परदेशातील गणेशभक्तांसाठी पाठवण्याची प्रक्रिया सुरू असल्याचे सांगितले जात आहे. त्यामुळे मूर्तिकार, कारागीर आणि संबंधित व्यवसायांमध्ये कामाचा वेग वाढला आहे.
परदेशात राहणाऱ्या भारतीयांकडून गणेशोत्सव मोठ्या उत्साहाने साजरा केला जातो. घरगुती तसेच सार्वजनिक गणेशोत्सवासाठी पारंपरिक स्वरूपाच्या मूर्तींना मागणी असल्याने पेणमधील मूर्तिकारांना आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठेतही संधी मिळत आहे.
मोठ्या प्रमाणात मूर्ती एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पोहोचवण्यासाठी समुद्रमार्गाचा वापर केला जात आहे. या माध्यमातून एकाच वेळी मोठ्या संख्येने मूर्ती पाठवणे शक्य होते. दुसरीकडे, कमी वेळेत मूर्ती पोहोचवण्याची गरज असलेल्या पाठवणीसाठी हवाईमार्गाचा पर्याय वापरला जात आहे.
गणेशमूर्तींच्या वाहतुकीत सर्वात महत्त्वाचे आव्हान असते ते सुरक्षित पॅकिंगचे. मूर्तींची रचना नाजूक असल्याने प्रवासादरम्यान तुटफूट होऊ नये यासाठी त्यांना योग्य प्रकारे संरक्षित करून पाठवले जाते. विशेषतः परदेशातील लांब पल्ल्याच्या वाहतुकीत पॅकिंगला अधिक महत्त्व दिले जाते.
या व्यवसायाशी केवळ मूर्तिकारच नव्हे, तर रंगकाम, सजावट, पॅकिंग आणि वाहतूक क्षेत्रातील अनेक कामगार जोडलेले आहेत. त्यामुळे गणेशोत्सवाच्या हंगामात स्थानिक अर्थव्यवस्थेलाही मोठी चालना मिळते.
पेणच्या मूर्तीकलेची ओळख महाराष्ट्रापुरती मर्यादित राहिलेली नसून, परदेशातील भारतीय समुदायांमध्येही या मूर्तींचे आकर्षण वाढत आहे. पारंपरिक कलाकुसर आणि विविध आकारांतील मूर्तींमुळे त्यांना विशेष पसंती मिळत आहे.
परदेशात मूर्ती पोहोचवण्यासाठी आगाऊ नियोजन करावे लागते. वाहतुकीचा कालावधी, पॅकिंग, पाठवणीची प्रक्रिया आणि मूर्ती सुरक्षितपणे गंतव्यस्थानी पोहोचवणे या सर्व बाबींचा विचार करून काम केले जाते.
यामुळे पेणमधील गणेशमूर्ती व्यवसायाला स्थानिक बाजारपेठेसोबतच आंतरराष्ट्रीय मागणीचा आधार मिळत आहे. अनेक वर्षांपासून जपलेली पारंपरिक मूर्तीकला आधुनिक वाहतूक व्यवस्थेच्या माध्यमातून आता जगाच्या विविध भागांपर्यंत पोहोचत आहे.
यंदाच्या गणेशोत्सवात पेणमध्ये घडलेल्या या मूर्ती विविध देशांतील भक्तांच्या उत्सवाचा भाग बनणार आहेत. स्थानिक कारागिरांच्या हातातून तयार झालेली ही कला समुद्र आणि आकाशमार्गे परदेशात पोहोचत असल्याने पेणच्या गणेशमूर्ती उद्योगाची व्याप्ती पुन्हा अधोरेखित झाली आहे.
